Tekst: Afke Teunen, foto: le-fotografie

Wat je niet zoekt, vind je niet

Equine infectieuze anemie (EIA) werd per toeval in Vreeland ontdekt. De polovereniging eiste dat alle clubpaarden uit voorzorg werden getest. Als dat niet was gebeurd, was ons land nog steeds ‘vrij van het virus’, want niemand vermoedde de ziekte. Het polopaard was asymptomatisch. Volgens Dr. Thibault Frippiat van sportpaardenarts.nl is het ‘waarschijnlijk’ dat er meer asymptomatische dragers in Nederland zijn. 

Naast het paard in Nederland, zijn laatst paarden in West-Duitsland en in Zwitserland positief getest. Over de afgelopen tien jaar zijn zelfs enkele tientallen gevallen van Equine Infectieuze Anemie of EIA in Europa geregistreerd, de meeste in Oost-Europa. “We weten dat veel paarden uit Roemenië besmet zijn, maar dat land onderzoekt het blijkbaar niet of registreert het niet,” zegt dr. Frippiat namens sportpaardenarts.nl. Toch mogen ook die paarden binnen Europa vervoerd en geëxporteerd worden zonder recent negatief EIA-testcertificaat. “Er komen dagelijks paarden naar Nederland die niet zijn getest.” Daarom is er een redelijke kans dat er meer EIA-gevallen zijn. Die zijn alleen nog niet ontdekt en daar zijn volgens Frippiat twee redenen voor. Ten eerste dragen de meeste besmette paarden het virus asymptomatisch. Ze ogen gezond. De tweede reden is dat tot kortgeleden Nederland officieel vrij was van het virus. Artsen zijn (nog) niet gewend om de ziekte in de lijst van mogelijke diagnoses mee te nemen. “Conclusie: wat je niet zoekt, vind je ook niet.” Moet daar verandering in komen? Moeten artsen EIA gaan opsporen?


Er komen dagelijks paarden naar Nederland die niet zijn getest. Daarom is er een redelijke kans dat er meer EIA-gevallen zijn

EquineServices-koorts1 2


Equine Infectieuze Anemie monitoring

Enkele jaren geleden testte een paard dat vanuit Nederland naar Engeland werd geëxporteerd positief op EIA. Omdat het paard een paar dagen daarvoor vanuit Oost-Europa naar Nederland was geïmporteerd, werd aangenomen dat het daar en niet hier was besmet. Er was geen probleem in Nederland. Dat is er volgens de Faculteit Utrecht nog steeds niet.

Over de eventuele aanwezigheid van het virus zegt Prof. dr. Marianne Sloet van Oldruitenborgh-Oosterbaan, Professor Inwendige Ziekten van het Paard aan de Universiteit Utrecht het volgende: “Er worden per jaar tussen de 1500 en 2000 paarden voor export of internationale sportevenementen getest. Daar zitten geen positieven tussen. De Gezondheidsdienst voor Dieren heeft op verzoek van de Sectorraad Paarden en met steun van de overheid de afgelopen drie jaar ieder jaar ongeveer 300 slachtpaarden getest, de ‘onderkant van de markt’, en daar zaten ook geen positieven tussen. Aan de hand hiervan kunnen we met vrij grote zekerheid aannemen dat EIA niet wijdverspreid aanwezig is binnen Nederland. Voor zover we nu weten is het hier op dit moment geen uitbreidende ziekte.”

Maar volgens dr. Frippiat bewijzen de onderzoeken niet dat Nederland vrij was van het virus. Het gros is niet meegenomen. Er werden enkel twee extreme groepen getest; toppaarden en slachtpaarden.

Onderzoeken uit de afgelopen 3 jaar bewijzen
niet dat Nederland vrij was van het virus

 

mosquito-83639_1920 (1)

EIA opsporen

Moeten artsen nu dan Equine Infectieuze Anemie actief gaan opsporen en asymptomatische paarden testen? Dat lost weinig op. “Zolang we paarden ongetest importeren, blijven we ook mogelijk ziekten importeren,” zegt dr. Frippiat. Artsen en eigenaren zullen ook terughoudend zijn om paarden te testen als daar geen aanleiding voor is, want de gevolgen kunnen enorm zijn. Als één paard op stal positief test, gaat de stal op slot en moet de rest ook gecontroleerd worden. Voor besmette paarden is geen behandelplicht, maar euthanasie is de enige logische optie. Een besmet paard blijft levenslang drager en zou dus tot zijn dood in quarantaine moeten staan. Dat is geen leven. Besmette bedrijven worden drie maanden gesloten en als straks blijkt dat er inderdaad meer gevallen in Nederland zijn, krijgt de gehele paardenexport een klap. 

“Of je jouw paard laat testen is geen individuele beslissing. Het heeft mogelijk invloed op alle paarden op stal. Het ligt heel gevoelig. En EIA is een meldingsplichtige ziekte. Een dierenarts móet een verdacht of besmet paard melden bij de NVWA.” Een eigenaar heeft hierin geen keuze als de test eenmaal is gedaan.  

Geen paniek

Heel hoopvol klinkt dit allemaal niet. Toch zegt Frippiat dat er geen reden is tot paniek. “Er is niets veranderd. Het risico is niet echt toe- of afgenomen. We waren ons hooguit onbewust van het bestaan van de ziekte. Nu weten we het. Het is een cultuurverandering. Volgende onderzoeken op de stal in Vreeland zullen vertellen of er een besmetting heeft plaatsgevonden.”

Voor besmette paarden is geen behandelplicht, maar euthanasie is de enige logische optie

Frippiat hoopt wel dat zijn collega’s EIA als mogelijke diagnose meenemen. Als een paard bloedarmoede en koorts heeft, zou dat wat hem betreft aanleiding moeten zijn voor een test. Daarbij adviseert hij om alle paarden te laten controleren voordat ze geïmporteerd worden, zeker als ze uit Oost-Europa of Duitsland komen. “Eigenlijk kun je elk paard voor aankoop testen, want als er later EIA wordt gevonden, ben je hem kwijt.” Frippiat begeleidt zijn klanten al jaren bij het importeren en aankopen. Tot nu toe zijn alle paarden negatief bevonden.

Wat denk jij, moeten we EIA (nog) actiever gaan opsporen?

Wat is EIA?

De belangrijkste vragen en antwoorden

Wat is EIA? 

Equine Infectieuze Anemie is een virusziekte. De bekendste symptomen zijn bloedarmoede in combinatie met (periode van) koorts, maar veel paarden zijn lange tijd asymptomatisch. De ziekte is ongeneeslijk en kan dodelijk zijn. Paarden blijven hun leven lang drager en een potentieel risico voor andere paarden.

De incubatietijd duurt 3 tot 30 dagen of (veel) langer.
  

Hoe wordt het virus overgebracht?

EIA wordt overgebracht door bloed-bloed contact. Grote, stekende insecten zoals dazen kunnen het virus overbrengen, als zij een besmet dier steken, gestoord worden en snel naar het andere paard vliegen. In dat geval hebben ze nog bloed aan de monddelen of steeksnuit. Wanneer ze 200 meter of verder moet vliegen, droogt het bloed en is het gevaar op besmetting geweken. Het insect raakt zelf niet besmet.

De ziekte kan ook overgebracht worden door het hergebruik van injectienaalden, maar die kans is in Nederland en België nihil. Artsen hergebruiken geen naalden. Ook andere instrumenten van dierenartsen worden steeds gedesinfecteerd. Paarden die worden gebruikt voor donorbloed of plasma worden eerst getest.

In theorie zou het virus via rij-accessoires overgebracht kunnen worden. Denk aan bitten waar bloed op zit.

De kans op besmetting is het grootst wanneer een paard daadwerkelijk symptomen vertoont en ziek is maar ook een asymptomatische drager kan de ziekte overbrengen.

Kan ik EIA krijgen?

Nee. Mensen kunnen geen Equine Infectieuze Anemie krijgen en honden of katten ook niet. Alleen paardachtigen kunnen besmet raken; paarden, pony’s, ezels, muildieren en zebra’s. 

Hoe voorkom ik Equine Infectieuze Anemie?

Voorkom EIA op stal door paarden te laten testen voordat je ze importeert, zeker als het dier uit Oost-Europa komt. De keuringsarts kan de test uitvoeren. Je hebt wel toestemming van de verkoper voor nodig.

Met sprays en vliegendekens kun je stekende insecten weren, maar helemaal vliegvrij krijg je een paardenstal of weide nooit. Een vaccin is er helaas niet. Het belangrijkste is daarom de komst van besmette paarden te voorkomen.

Kan ik mijn paard testen op EIA?

Ja, met een bloedtest. De bekendste is de Cogginstest. Je kan daarvoor terecht bij je dierenarts.

Stel dat mijn paard positief test op Equine Infectieuze Anemie. Wat dan?

EIA is een meldingsplichtige ziekte. De dierenarts moet een verdacht of besmet paard melden bij de NVWA. De NVWA neemt het dan over. Alle andere paarden worden getest en de stal gaat 90 dagen op slot.

Er is in Nederland geen behandelplicht voor besmette paarden. Het is de verantwoordelijkheid van de eigenaar om ervoor te zorgen dat het paard geen andere kan besmetten. Dat komt erop neer dat het paard de rest van zijn afgezonderd moet staan. Hij blijft tenslotte drager. Omdat een eenzame opsluiting geen waardig leven biedt, is euthanasie de beste optie. In andere Europese landen is dat verplicht.
  
 

Ik maak me ongerust. Wat kan ik doen?

Schroom niet en bel je dierenarts als je vragen hebt. Hij of zij kent jouw persoonlijke situatie en de situatie op stal en kan je gerichte informatie geven.