Valkuilen bij de behandeling van mijt of luis bij paarden

Geschreven door: dierenarts Vivianne van Leeuwen, foto's: le-fotografie

Jeuk ten gevolge van parasieten is één van de meest voorkomende problemen bij paarden. Meer specifiek gaat het dan om paarden die stampen met de benen, mok hebben, zichzelf kapot bijten en/of schuren en kale plekjes en korstjes ontwikkelen. In veruit de meeste gevallen betreft het een luizen- of een mijtinfectie. Hoewel de aandoeningen veel voorkomen, is het schokkend hoe weinig mensen weten wat een effectieve behandeling is.

Bij het vraaggesprek voorafgaand aan een klinisch onderzoek passeren de volgende ‘behandelmethodes’ (die dus NIET werken) regelmatig de revue:

Trekpaard met zwaar behang. Eigenaar: “ik heb van de verkoper gehoord dat ze geen mijten heeft. Als ik elke week de benen in spray met een oplossing van Sebacil, dan blijven de mijten weg”. Mijten leven op de huid, een beetje sprayen aan de buitenkant van een dik pak zwaar behang deert de mijten niks. 

De benen sprayen
met Sebacil doet niets

Ezel met luis. Eigenaar: “ik heb haar één keer gewassen met Byemite, maar ik zag weinig verbetering dus ben ik maar weer gestopt”. Een behandeling bestaat altijd uit minimaal twee wassingen met een dag of 10 ertussen. De uitkomende eitjes worden anders niet meebehandeld en dan begint het probleem weer van voren af aan.

EquineServices-behang-3 2

Fries met chronische mok. Eigenaar: “ik was haar benen elke maand met een Neocidol oplossing, maar de mok is nooit echt weg”. Alleen de benen wassen is vaak niet genoeg. De mijten wonen ook regelmatig hoger op de benen en het lijf. Zodra het effect van het wassen voorbij is, herbevolken de mijten de onderbenen weer in no time. Altijd het hele paard wassen. Nog beter: ook de sokken afscheren om het minder aantrekkelijk te maken voor de mijten en het wassen te vergemakkelijken.

Imaverol is een anti-schimmel
middel, het werkt niet bij
jeuk door parasieten

Tinker met kale plekjes op de benen die stampt. Eigenaar: “iemand van stal raadde me aan om haar twee keer, met een week tussentijd, helemaal te wassen met Imaverol. Toch blijft ze stampen”. Imaverol is een anti-schimmel middel. Dat haalt niks uit tegen parasieten als mijt en luis.

Grote verschillen tussen mijt en luis

Om te weten wat wél een effectieve behandeling is, is een beetje basiskennis van de mijten en luizen nodig. Zo hebben ze beiden gemeen dat de levenscyclus ongeveer drie weken is. Dat wil zeggen dat het drie weken duurt vanaf het moment dat het eitje gelegd is, tot de mijt of luis zelf ook eitjes legt. Luizen overleven niet lang in de omgeving, mijten daarentegen houden het weken vol. Voor de behandeling zijn dit belangrijke aandachtspunten.




luizen bij het paard neten werneckiella equi-2








luis paard transparant
mijt paard transparant

mok paard fries mijtinfectie


Behandelmethode, niet het medicijn, bepaalt het succes

Allereerst is het belangrijk om te weten dat er in Nederland geen medicijnen speciaal voor het paard geregistreerd staan om mijten of luizen te behandelen. Dit betekent dat dierenartsen moeten uitwijken naar medicijnen die voor andere diersoorten, zoals rund of schaap, te verkrijgen zijn. Dit betekent ook dat geen van de gebruikte medicijnen zijn getest op paarden. Veel van de bestaande behandelmethodes zijn voortgekomen uit ervaringen van de behandelende dierenarts. Per dierenarts kan het gebruikte medicijn dan ook verschillen. Wel moet duidelijk zijn dat Taktic (werkzame stof: amitraz) zeer giftig is voor paarden. Bovendien zijn er een aantal principes die voor elke mijten- of luizen behandeling gelden.

equineservice-wassen1 2

Wassen

Zowel mijten als luizen hebben gemeen dat het drie weken duurt vanaf het moment dat eitjes uitkomen, totdat de parasiet zelf volwassen is en eitjes gaat produceren. Om de infectie te bestrijden is één keer behandelen niet genoeg. Altijd is een tweede behandeling na ongeveer 10 dagen nodig. Bovendien kunnen zowel mijten als luizen op het hele lichaam van het paard voorkomen, of zich tijdelijk schuil houden. Bij het wassen van het paard met een antiparasitair middel moet dan ook altijd het hele paard worden gewassen. De vloeistof moet tot op de huid komen om effectief te zijn. Het paard moet door en door nat zijn voor dat lukt. Op de benen betekent dat sokken scheren! Ook mag de vacht na het wassen niet worden uitgespoeld of drooggetrokken worden met een zweetmes. Laat de vacht aan de lucht drogen.

Veel gebruikte medicijnen zijn Foxim (Byemite) en Diazinon (Neocidol).



Wassen met een antiparasitair middel  is de
gouden standaard: het hele paard,
tot op de huid nat en niet afspoelen


Huidbehandeling

Het aanbrengen van een pour-on, een medicijn dat via de huid intrekt, kan helpen bij paarden die bijvoorbeeld bang zijn voor water. Een pour on wordt op de rug aangebracht, net achter de schoft. Daar kan het paard niet zo gemakkelijk likken. De werkzame stoffen verdelen zich over de huid waardoor deze giftig wordt voor mijten of luizen. Sommige paarden krijgen huidirritatie of open plekken op de plek waar de pour-on is aangebracht. Deze behandeling is dan ook niet voor ieder paard een goede optie.

Veel gebruikte medicijnen zijn Moxidectine (Cydectin), ivermectine (Noromectin) of permethrin (Spotinor). 
Let op: vermijd het gebruik van moxidectin en ivermectine. Dit zijn medicijnen die ook voor ontworming worden gebruikt. Veelvuldig gebruik werkt resistentie in de hand. De behandelmethode van voorkeur is wassen.

EquineServices-buiging1 2

Injectie

Door middel van een injectie met een antiparasitair middel wordt het paard giftig voor bijtende insecten zoals luizen en mijten. Het is een makkelijke methode, maar wel eentje met een risico. Het paard kan een pijnlijke plek of ontsteking ontwikkelen bij de injectieplaats.

Veelgebruikt medicijn is doramectine (Dectomax)

Mijten overleven makkelijk 3 weken in de omgeving, behandeling van het paard alleen is niet genoeg

Via de mond

Wormenkuren met ivermectine of moxidectine hebben ook effect op huidparasieten. Het is echter absoluut ongewenst om paarden op deze manier te behandelen tegen luizen of mijten. Dit heeft te maken met de resistentie die veel wormen hebben ontwikkeld voor bijvoorbeeld ivermectine. Daarmee wordt bedoeld dat wormen vaak niet meer dood gaan van een ontwormingsspuit. Door heel gericht, na mestonderzoek, te ontwormen kan de resistentie worden teruggedrongen. Het zou daarom niet moeten worden ingezet voor de behandeling van mijten- en luizeninfecties bij het paard. De voorkeursbehandeling tegen mijten- of luizen is wassen.


Equineservices-optoming1 2

Voedingssupplementen

Er zijn veel verschillende producten op de markt zoals Finecto+ (www.finecto.com) die paarden onaantrekkelijker maken voor mijten of luizen. Dit zijn geen diergeneesmiddelen, maar voedingssupplementen. Finecto+ maakt bloed en huidschilfers onaanlokkelijk en onverteerbaar waardoor een infectie met luizen en mijten minder makkelijk plaatsvinden. Supplementen kunnen ter preventie dan ook van toegevoegde waarde zijn. Het is echter geen insecticide. Het is dan ook geen behandelmethode op zich ter bestrijding van een bestaande luizen- of mijteninfectie.

horse_rgb_klein


Omgeving ontsmetten

Zeker bij mijtinfecties is het van groot belang dat ook de stal wordt schoongemaakt (bijvoorbeeld met Halamid) en de kans krijgt om helemaal te drogen. Was bovendien dekens, borstels en zadeldekjes ook met een luis- en mijtdodend middel. Zie daarvoor het kopje 'wassen'.
do's behandeling luis en mijt paard
dont's behandeling luis en mijt paard