Ruiter in balans, paard in balans

Natuurlijke asymmetrie - niet die van het paard, maar van de ruiter


Wist je dat alle erkende dierenfysiotherapeuten ooit begonnen zijn als humaan fysiotherapeut? Het is heel fijn om bij de behandeling van paarden ook veel verstand te hebben van het bewegen van de mens. Ik combineer, net als vele collega’s, met veel plezier mijn werkzaamheden met dieren en met mensen. Daarin richt ik mij in het bijzonder graag op de ruiter omdat het positieve effect op de beweging en prestaties van het paard zoveel groter wordt als de ruiter ook goed in zijn vel zit.

Iedere dierenfysiotherapeut is ooit
begonnen als humaan fysiotherapeut


Rechtrichten

In het werk ervaar ik steeds vaker dat ruiters zich bewust zijn van de principes van natuurlijke scheefheid en rechtrichten bij paarden. Veel ruiters herkennen (en erkennen) de aanwezigheid van een zwakker achterbeen in het paard en de gevolgen daarvan op de lengtebuiging, onderbrengen van de achterhand en de belasting op het tegenovergestelde voorbeen. Dit maakt het voor mij makkelijker om de oorzaak van problemen uit te leggen en oplossingen aan te bieden.

Ramona Schalkwijk natuurlijke asymmetrie mens paard balans

Vaak ben je er echter niet met alleen het behandelen en trainen van het paard, want niet zelden zit de ruiter een symmetrische ontwikkeling van het paard in de weg! Om fijn te kunnen rijden is het idee dat wij ruiters het paardenlichaam met kleine bewegingen van ons eigen lichaam kunnen sturen. Dit gaat echter alleen als de ruiter zijn eigen lijf goed kán aansturen om de hulp op het juiste moment en in de juiste intensiteit te geven. Een paard kan pas ontspannen in balans lopen als het zich niet hoeft te bekommeren om balansverstoringen en onbedoelde hulpen van de ruiter.

de ruiter kan symmetrische ontwikkeling van het paard in de weg zitten


Natuurlijke scheefheid bij mensen

Dat ook mensen van nature asymmetrisch zijn is bekend. Maar heb je je weleens gerealiseerd dat deze asymmetrie veel verder gaat dan alleen het links- of rechtshandig zijn? Ook in je romp, bekken en benen ben je links of rechts georiënteerd. Dit valt gemakkelijk uit te leggen aan de hand van een, voor paardeneigenaren, alledaags voorbeeld: het uitmesten van de stal. Stel: je bent rechtshandig. Visualiseer even dat je de stal uitmest: je houdt de steel van de schep aan de rechterkant van je lichaam, met de rechterhand achter. Het linkerbeen staat voor. Je schept, op dat moment moeten de rompspieren flink aanspannen op een asymmetrische manier. De schuine buikspieren vinden een vast punt aan de linkerkant van het bekken en je voelt meer gewicht op je linkerbeen. Vervolgens til je de schep op: weer asymmetrische aanspanning van je romp-, bekken- en beenspieren. En zo ga je door tot de stal(len) leeg zijn.

Vervolgens nog even aanvegen (ook een eenzijdige beweging) en daarna: te paard. Best een uitdaging om dan weer helemaal recht te paard te zitten. Uitmesten met de schep aan de andere kant van je lichaam werkt meestal niet, vanwege een gebrek aan kracht en coördinatie aan die kant van het lichaam.
Zo is onze hele dag gevuld met handelingen die onze natuurlijke scheefheid bevestigen: opstappen op een krukje, dragen van een tas of zadel, werkzaamheden achter de computer. Realiseer je eens hoe je gewend bent deze activiteiten altijd op de zelfde manier te doen. Het gevolg: meer ontwikkelde en minder ontwikkelde (diagonale) beweegketens in ons lichaam. Vaak gepaard gaande met spierspanning en stijfheid op voorspelbare plekken in die ketens.

Zelfs stallen uitmesten is voor de meeste mensen een eenzijdige beweging: je hebt een voorkeurskant die sterker ontwikkeld is


Op zich niet zo erg, maar het is belangrijk dat je blijft merken dat de beweeglijkheid, coördinatie en kracht naar de andere kant ook optimaal is en blijft én je geen klachten ervaart in het dagelijks leven of tijdens het paardrijden. We vragen van ons paard namelijk hetzelfde!

Reden genoeg om daar eens goed op te letten, en extra aandacht te besteden aan oefeningen en bewegingen die je zelf kunt doen om jouw recht zijn te bevorderen.

In veel dagelijkse activiteiten kun je je eigen scheefheid herkennen. Wanneer deze te uitgesproken is kan dat belemmerend werken voor jouw eigen fitheid en voor jouw houding te paard. Hieronder enkele voorbeelden:

  • je handen op je rug vastpakken, zoals op de foto rechts, gaat de ene kant op beter dan andersom;
  • Als je staat hang je in 1 heup, of zet je altijd de zelfde knie op slot;
  • Als je zit moet je altijd 1 been over het andere kruisen om te kunnen blijven zitten;
  • Als je voor de spiegel staat zie je verschil in schouderhoogte of luchtfiguur (dat is de ruimte tussen je ontspannen hangende arm en je romp);
  • Als je voor de spiegel staat zie je verschil in heuphoogte, of je staat steeds niet met je gewicht goed verdeeld over linker en rechtervoet;
  • Er is een groot links-rechts verschil als je op 1 been staat;
  • Er is een groot verschil in omvang van de spieren van je linker- en rechter been of arm;
  • Je ervaart vaak klachten op vaste plaatsen in je lichaam;
  • Je hebt tijdens sport grote moeilijkheden om een oefening met je niet-dominante hand of been te doen;
MyEquineServices-Asymmetrie1 2

Verder loont het zeker de moeite om eens met een kritische blik samen met stalgenoten te kijken naar elkaars houding, in zit, stand en te paard. Zij zien soms weer andere dingen.

Je bewust zijn van je scheefheid
is al het halve werk


Hoe nu verder?

Heb je na het lezen van dit artikel het idee dat er bij jou misschien wel verbetering te behalen is? Realiseer je dan dat de bewustwording van dit fenomeen al het halve werk is. Je kunt zelfs proberen vanaf nu extra alert te zijn op het recht en in een goede houding uitvoeren van activiteiten en eens af te wisselen van kant.
Heb je toch hulp nodig? Hoe fijn is het dan dat je begeleid kunt worden door een fysiotherapeut die ook alles weet van het bewegen van een paard en van het rijden zelf?! Vraag aan de dierfysiotherapeut die bij jou op stal komt of deze ook mensen behandelt of anders een collega kent die dat wel doet. Of geef je op voor een ruitertraining, pilates- of yogacursus bij jou in de buurt.

Met de juiste begeleiding ga je op weg naar balans in beweging!

Geschreven door: dierenfysiotherapeut Ramona Schalkwijk
Foto natuurlijke scheefheid: le-fotografie